W pieczy zastępczej na terenie powiatu kieleckiego przebywa obecnie 235 dzieci. Jak wygląda przygotowanie do roli rodzica zastępczego i na jakie wsparcie może on liczyć. Sprawdziliśmy.
Najpierw jednak pochylimy się nad wymaganiami stawianymi kandydatom.
– Muszą oni przebywać w Polsce, mieć pełną zdolność do czynności prawnych i zapewnić dziecku warunki bytowe i mieszkaniowe dostosowane do jego potrzeb. Nie mogą być pozbawieni władzy rodzicielskiej ani mieć jej ograniczonej lub zawieszonej. Jeśli mają obowiązek alimentacyjny, muszą go wypełniać – mówi Małgorzata Erlich-Smurzyńska, dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kielcach.
Zdolność kandydatów do sprawowania opieki nad dzieckiem potwierdzają zaświadczenie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz opinia psychologiczna dotycząca ich predyspozycji i motywacji. Kandydaci nie mogą również figurować w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym ani być prawomocnie skazani za przestępstwo umyślne.
– Kwalifikacja zaczyna się od rozmowy z pracownikiem PCPR o wymaganiach i obowiązkach rodziny zastępczej. Następnie kandydat składa wniosek i wymagane oświadczenia. PCPR przeprowadza badania psychologiczno-pedagogiczne oraz wywiad w miejscu zamieszkania kandydata, a także zbiera informacje z Krajowego Rejestru Karnego i lokalnego ośrodka pomocy społecznej – mówi dyrektor PCPR.
– Kolejnym etapem jest szkolenie. Trwa około trzech miesięcy i zwykle odbywa się dwa razy w roku. Obejmuje 62 godziny, w tym 10 godzin praktyk w zawodowej rodzinie zastępczej. Od złożenia wniosku do uzyskania kwalifikacji mija około czterech–pięciu miesięcy, zależnie od liczby kandydatów – dodaje.
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie zapewnia zarówno kandydatom, jak i rodzinom zastępczym wsparcie psychologa, pedagoga oraz koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej. Na pomoc finansową mogą liczyć osoby, którym sąd powierzył sprawowanie pieczy nad dzieckiem.
O swoich doświadczeniach opowiedziała nam Paulina Kłak, która wraz z mężem od 2023 roku tworzy rodzinę zastępczą. Sama wychowała się w wielodzietnej rodzinie i zawsze marzyła o gromadce dzieci. Kiedy małżonkowie dowiedzieli się, że nie mogą mieć więcej biologicznych potomków, postanowili stworzyć dom dzieciom, które go potrzebują. Pierwsze dziecko odebrali ze szpitala. Dziewczynka miała zaledwie sześć tygodni.
– Od razu skradła nasze serce, wiedzieliśmy, że to dobra decyzja – wspomina pani Paulina.
Początkowo małżonkowie przyjęli czworo dzieci jako zawodowa rodzina zastępcza. Dopiero w trakcie diagnoz okazało się, jak dużego wsparcia specjalistów potrzebują ich podopieczni. To skłoniło małżonków do przekształcenia rodziny zastępczej w specjalistyczną.
Jednym z największych wyzwań jest zdobycie zaufania dziecka. Niełatwa bywa również organizacja codziennego życia.
– Nauczyliśmy się planować każdy dzień, żyjemy wręcz z kalendarzem – mówi nasza rozmówczyni.
Rytm dnia wyznaczają wizyty u lekarzy, rehabilitacja i zajęcia dodatkowe. Znacznie trudniejsze bywają jednak rozmowy z dziećmi o tym, dlaczego trafiły do rodziny zastępczej lub dlaczego biologiczni rodzice przestali je odwiedzać.
– Obawy będą zawsze, my też nadal je mamy – przyznaje pani Paulina.
Osobom rozważającym rodzicielstwo zastępcze radzi zacząć od szkolenia. Sam udział w nim nie zobowiązuje przecież do przyjęcia dziecka. Zachęca również do poznania codziennego życia rodzin zastępczych, choćby poprzez wolontariat.