Grażyna Grabarczyk z działu edukacji etnograficznej w Muzeum Wsi Kieleckiej podkreśla, że gry i zabawy na dawnej wsi opierały się przede wszystkim na wyobraźni. Dzięki niej zwykły patyk stawał się mieczem, a kamień mógł zamienić się w skarb lub element niezwykłej budowli. Dzieci potrafiły tworzyć całe światy „z niczego”, wykorzystując to, co znajdowało się wokół nich.

- Na dawnej wsi dzieci bardzo dużo czasu spędzały na świeżym powietrzu. Biegały po podwórkach, wspinały się na drzewa, rzucały kamykami i wymyślały rozmaite gry ruchowe. Popularną zabawą był berek, który do dziś cieszy się sympatią najmłodszych. W okresie międzywojennym dzieci chętnie grały także w cymbergaja, klasy i skakały w gumę. Na wiejskich podwórkach organizowane były również zabawy grupowe, takie jak skakanie w workach czy przeciąganie liny – wylicza Grażyna Grabarczyk.

Codzienne obowiązki często łączyły się z zabawą. Dzieci pomagały rodzicom w gospodarstwie, między innymi pilnując wypasającego się bydła. Nawet wtedy potrafiły znaleźć czas na zabawę i wymyślanie nowych zajęć.

- Dzieci unikały też siedzenia w domu. Rodzice byli zajęci pracą w gospodarstwie, a matki krzątały się po obejściu, dlatego najmłodsi większość dnia spędzali na dworze. Nie brakowało im towarzystwa, ponieważ rodziny były znacznie liczniejsze niż dziś. Na podwórkach zawsze było z kim się bawić, a zabawy często miały charakter międzypokoleniowy. Młodsze dzieci biegały za starszym rodzeństwo i podpatrywały, co robi – relacjonuje Grażyna Grabarczyk.

Dawne zabawy pełniły ważną funkcję społeczną. Uczyły współpracy, budowały relacje i integrowały dzieci. Wspólne spędzanie czasu wzmacniało więzi między rówieśnikami i rodzeństwem. Dzięki temu dzieci uczyły się odpowiedzialności, dzielenia się, tym co miały i działania w grupie.

Zdaniem Grażyny Grabarczyk współczesne dzieci nadal lubią aktywność na świeżym powietrzu, jednak rzeczywistość wygląda inaczej.

- W wielu miejscowościach dzieci jest znacznie mniej i często jedyną okazją do spotkań z rówieśnikami pozostaje szkoła. Zmieniły się także formy spędzania wolnego czasu. Jednak dzieciom nadal towarzyszy wyobraźnia – przekonuje.

Zabawki z dawnej wsi można zobaczyć m.in. w Parku Etnograficznym w Tokarni oraz Muzeum Zabawek i Zabawy w Kielcach. W skansenie w Tokarni regularnie odbywają się też lekcje i warsztaty „Dawne gry i zabawy ludowe”, podczas których dzieci mogą pobawić się tak, jak dawniej.