Pamiątki we wtorek, 10 listopada, przekazały do IPN Joanna Snopek i Anna Franaś-Nogajczyk – wnuczki Władysława Franasia.

– Jestem niezwykle przejęta, bo do tej pory te dokumenty tylko raz zostały szerzej zaprezentowane – podczas wystawy. Teraz bardzo to przeżywam, ponieważ zdaję sobie sprawę, że te dokumenty nabierają życia. Wszyscy będą mieli do nich dostęp i będą mogli je obejrzeć, z czego bardzo się cieszę. Uważam, że mój dziadek na to zasługuje, bo był wielkim patriotą i silnym człowiekiem, choć miał tylko 14 lat, kiedy rozpoczął walkę o wolną Polskę – mówi Joanna Snopek.

Wnuczka Władysława Franasia podkreśla, że pamięć o dziadku była pielęgnowana przez kolejne pokolenia.

– Zmarł zaraz po zakończeniu II wojny światowej, 22 lipca 1945 roku. Ja go nie znałam, znała go moja mama. Rodzice opowiadali nam o tym, jaki był nasz dziadek. Do IPN-u przekazaliśmy walizkę, z którą mój ojciec wrócił z niewoli, z obozu jenieckiego w Niemczech. Uważał chyba, że zasługuje ona na to, żeby przechować w niej wszystkie pamiątki po jego ojcu. Bardzo jej strzegł. Jej zawartość pokazał nam dopiero, gdy dorosłyśmy. Były tam wszystkie odznaczenia dziadka, napisany przez niego własnoręcznie i bardzo dokładny życiorys, zdjęcia oraz inne pamiątki – dodaje Joanna Snopek.

Wartość spuścizny przekazanej przez wnuczki Władysława Franasia podkreśla zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma.

– Żyjemy w wolnej Rzeczypospolitej, świętujemy odrodzenie naszej Rzeczypospolitej, więc musimy pamiętać o tych, którym to zawdzięczamy. Zawdzięczamy to nie tylko wielkim ojcom niepodległości, na czele z Józefem Piłsudskim, Romanem Dmowskim, Wincentym Witosem i innymi znaczącymi osobami, ale także tym, którzy za nimi stali. Takim człowiekiem był właśnie żołnierz Franaś, który własną piersią ryzykował życie, walcząc o wolną i niepodległą Polskę. Doczekał jej, współtworzył ją i szczęśliwie także bronił w 1920 roku, podczas wojny z bolszewikami – mówi dr Mateusz Szpytma.

W uroczystości wziął udział także Jan Józef Kasprzyk, doradca prezydenta RP Karola Nawrockiego.

– Władysław Franaś to, według wszelkich możliwych obliczeń, najmłodszy żołnierz Legionów Polskich. Urodzony w 1900 roku, czternaście lat później, zatajając swój wiek, wstąpił do Legionów. Walczył dzielnie w 2. i 4. pułku piechoty, a później w wojnie polsko-bolszewickiej. Został ciężko ranny i jako młody człowiek stał się inwalidą wojennym. Dlatego pracował w urzędzie pocztowym w Kielcach – mówił Jan Józef Kasprzyk.

Jak podkreślił, mimo bardzo młodego wieku Franaś był człowiekiem dojrzałym i świadomym tego, o co walczy.

– Wstępując do Legionów, był człowiekiem niezwykle dojrzałym, który wiedział, co to znaczy pójść walczyć o coś, czego nie znał. Pokolenie roku 1914, do którego należał Władysław Franaś, nie wiedziało, czym jest wolność i niepodległość. Ich rodzice, dziadkowie i pradziadkowie również nie znali niepodległości. A jednak ten gen wolności, tak głęboko zakorzeniony w ich sercach i duchach, oraz wychowanie rodzinne powodowały, że nie wiedząc, czym jest wolność, chcieli się o nią bić. Dzięki takim bohaterom my również jesteśmy wolni. Stanowią oni dla nas punkt odniesienia i przypominają, że są chwile, kiedy można i trzeba poświęcić wszystko w imię wspólnoty, jaką jest naród, a później państwo – podkreślał.

W oficjalnym przekazaniu zbiorów dotyczących Władysława Franasia uczestniczyli również przedstawiciele władz samorządowych i parlamentarzyści.

– Dzisiaj jesteśmy świadkami sztafety pokoleń. Możemy podziękować tym, którzy naszą historię tworzyli w zupełnie innym czasie, kiedy o ojczyznę trzeba było walczyć, kiedy trzeba było ryzykować swoim życiem i przelewać krew. Ale dzisiaj honorujemy także tych, którzy w naszej rzeczywistości dbają o to, żeby sprawy ojczyźniane były ważne dla każdego pokolenia – dla młodych i starszych, dla tych, którzy chcą nam tę Polskę zostawić niepodległą i przekazać ją w tej sztafecie pokoleń – mówi senator Krzysztof Słoń.

Władysław Franaś był najmłodszym żołnierzem Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego, a jednocześnie jednym z symboli legionowych tradycji Kielc i regionu. Urodził się 23 lutego 1900 roku w Dąbrowie Górniczej. Bardzo wcześnie związał swoje życie ze służbą w Legionach. Podczas rekrutacji zataił swój prawdziwy wiek, obawiając się, że jako dziecko nie zostanie przyjęty do wojska.  Władysław Franaś zmarł 22 lipca 1945 roku. Spoczywa w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Nowym w Kielcach.

GALERIA