„Pamiętnik proboszcza” – niezwykła historia życia ks. Romana Zielka

Wstęp oraz opracowanie publikacji przygotowali historycy: prof. Jerzy Gapys, dziekan Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, oraz ks. dr Tomasz Gocel, dyrektor Archiwum Diecezjalnego w Kielcach. Redaktorzy zwracają uwagę na obiektywny styl narracji pamiętnika, charakterystyczny dla autora.

– Myślę, że dzięki bogactwu źródeł potwierdzających obiektywność autora bardzo łatwo było dotrzeć do osób, wydarzeń oraz konkretnych faktów. Dotyczy to zwłaszcza uwięzienia, śledztwa, konfrontacji i całego mechanizmu represji, który dziś może zostać w pełni ujawniony. Ksiądz Zielek nie bał się pisać o sprawach trudnych i niezręcznych, takich jak postawa części duchowieństwa kieleckiego w czasie procesu. Sam jako jeden z nielicznych nie dał się złamać, a jednocześnie opisywał tych, którzy temu ulegli. To stanowi jedną z istotnych wartości tego pamiętnika – ocenił ks. dr Tomasz Gocel.

Z kolei prof. Jerzy Gapys podkreśla, że język zapisków ks. Zielka, jest pozbawiony wartościujących ocen i subiektywnych opinii.

– Ksiądz Zielek pisał w poczuciu odpowiedzialności za każde słowo. Stąd skrótowa forma narracji. Ważne jest jednak to, że nazwiska, wydarzenia i zjawiska, które opisuje, tworzą nie tylko historię jednostkową, ale ukazują także szersze procesy zachodzące na przestrzeni kilku dekad, uwzględnionych w pamiętniku – dodaje.

W dyskusji nad publikacją wziął udział również historyk, prof. Adam Massalski. Jego zdaniem pamiętnik ks. Romana Zielka stanowi wyjątkowe źródło do dziejów regionu, także dzięki niezwykle skrupulatnemu opracowaniu materiału.

– To książka zupełnie wyjątkowa. Gdy wziąłem ją do ręki po redakcji dokonanej przez obecnych tu moich przyjaciół – dziekana i księdza dyrektora – byłem pod ogromnym wrażeniem. Wzbogacili treść dzięki swojej żmudnej pracy redakcyjnej. Przypisy stanowią w tej publikacji dodatkowy, niezwykle cenny element. Pamiętajmy, że ks. prałat Zielek pisał swoje wspomnienia po siedemdziesiątym roku życia, w Domu Księży Emerytów, jako człowiek schorowany, posługując się bardzo skrótową formą. Przykładem może być niespełna dwuletni okres jego pobytu w Senacie w latach 1938–1939, który podsumował niemal jednym zdaniem – mówił prof. Massalski.

Spotkanie poprowadził ks. dr Adam Perz, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach.

W wydarzeniu wzięli udział biskupi pomocniczy diecezji kieleckiej: Marian Florczyk oraz Andrzej Kaleta.

– Gorąco zachęcam do lektury pamiętnika, ponieważ ks. Zielek opisuje nie tylko własne losy, lecz także dzieje Kościoła kieleckiego oraz Polski – od końca XIX wieku, przez okres międzywojenny, II wojnę światową, aż po czasy powojennych prześladowań Kościoła, uwięzień i procesów sądowych. To szeroka panorama historyczna ziemi, na której przyszło nam żyć. Na szczególną uwagę zasługuje również bogaty aparat naukowy opracowania – podkreślił biskup Andrzej Kaleta.

Pamiętnik proboszcza ukazał się w ramach VIII tom Serii Świętokrzyskiej „Dzienniki, Wspomnienia, Pamiątki, Listy”, współtworzonej przez kielecką delegaturę IPN, Archiwum Diecezjalne w Kielcach oraz Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Kielcach.

Ks. prałat Roman Zielek urodził się 28 lutego 1893 roku w Wełczu, na terenie ówczesnej parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Busku-Zdroju. Zmarł 25 lutego 1975 roku w Kielcach. Pełnił funkcję wikariusza w parafiach: Stary Korczyn (1915–1916), Kurzelów (1916), Janina (1916–1917), Szydłów, Gnojno, Mstyczów (1917–1918) oraz Pilica (1918–1919). Następnie był proboszczem w Krzyżanowicach (1919–1922), Dzierążni (1922–1934), Kijach (1934–1944) oraz w parafii katedralnej w Kielcach (1944–1965).

Oprócz działalności duszpasterskiej zapisał się w życiu społecznym jako organizator szkół, spółdzielni i kółek rolniczych, a także senator. Kilka lat spędził w więzieniu stalinowskim w związku ze sprawą bp. Czesława Kaczmarka. Był dziekanem Kapituły Katedralnej Kieleckiej oraz członkiem Diecezjalnej Komisji Artystyczno-Budowlanej. Jego pamiętnik stanowi zapis bogatego w wydarzenia życia oraz świadectwo epoki, w której przyszło mu żyć.